خوردن مال یتیم

هشتمین گناه کبیره خوردن مال یتیم است؛ یعنى طفلى که به حد بلوغ نرسیده و پدرش مرده است. این هم از گناهانى است که پروردگار وعدۀ آتش بر آن داده: «به‌درستى که آنان که اموال یتیمان را از روى ستم و با جرئت مى‌خورند و تلف می‌کنند جز این نیست که در شکم‌هاى خویش آتش مى‌خورند (شکم‌هاى خود را از چیزى که ایشان را به آتش جهنم مى‌کشاند پر می‌کنند) و به‌زودی در آتش افروخته انداخته می‌شوند» .


خوردن مال یتیم، عذاب اخروی و دنیوی

علاوه بر عذاب اخروی، خداوند مى‌فرماید آنان که مال یتیمان را می‌خورند بترسند از اینکه بچه‌هایشان یتیم و دچار همین سرنوشت شوند. در تفسیر المیزان آمده آن‌ که با خیانت در مال یتیم به وى ظلم کند به‌زودى همان ستم به فرزندانش خواهد رسید. این حقیقتی شگرف است که قرآن از آن پرده برداشته که دایرۀ مکافات اعمال چندان وسیع است که کار بد و نیک انسان ممکن است حتى در بازماندگان و تبار او اثر بگذارد.

از حضرت امیرالمؤمنین منقول است که خورندۀ مال یتیم وبال کارش در دنیا به اولادش و خودش به سزایش در آخرت مى‌رسد. و باز همان حضرت فرمود به اولاد دیگران نیکى کنید تا به اولادتان پس از شما نیکى شود. حضرت صادق (ع) نیز فرمود: «کسى که ستم کند خداوند ستمگری را بر او یا بر اولاد او یا بر اولاد اولادش مسلط مى‌فرماید».

 

وبال ظالم بر اولاد او با عدل منافاتى ندارد

کسى که ظلم کرده یا مال یتیم را خورده بچه‌هایش چه تقصیرى دارند که گرفتار نکبت عمل او شوند؟ این برخلاف عدل نیست؟ جواب این است که معنى مسلط‌شدن ظالم بر اولادِ این شخص آن است که خداوند از کسى که بخواهد به فرزند آن ظالم ستم کندمانع نمى‌شود [نه اینکه اسباب ظلم به فرزندان او را فراهم می‌آورد]؛ زیرا جلوگیرى از ظلم به اولاد تفضل و احسانى است که خداوند به پدر می‌فرماید، اما چون پدر به یتیمان ستم کرده استحقاق این تفضل را ندارد.

حضرت صادق (ع) فرمود: «اگر پدر صالح باشد، خداوند اولادش را به‌سبب صلاح او محافظت مى‌فرماید (تفضل به پدر)، چنانکه در سورۀ کهف فرمود ”اما آن دیوار که حضرت خضر مشغول تعمیر آن شد مال دو پسر یتیم از اهل شهر بود و در زیر آن گنجى از مال آن دو یتیم بود و پدر ایشان مرد صالحى بود. پس خدا خواست که ایشان به مرتبۀ بلوغ رسند و گنج خود را بیرون آورند و این حفظ مال دو یتیم رحمت و تفضلى از پروردگارت بوده؛ زیرا پدر آنها صالح بوده است“».

پس صالح‌بودن پدر موجب تفضل الهى به فرزندانش مى‌شود، چنانکه ظالم‌بودنش سبب منع این تفضل است.

 

اخبار دربارۀ این گناه

حضرت باقر (ع) به نقل از جدش رسول خدا (ص) فرمود: «روز قیامت جمعى محشور مى‌شوند که شعلۀ آتش از دهانشان خارج مى‌شود!» گفتند: «یا رسول‌الله! این‌ها که‌اند؟ فرمود: «کسانى که از روى ستم مال یتیمان را مى‌خورند».

از حضرت رضا (ع) پرسیده شد کمترین چیزى که به‌سبب آن خورندۀ مال یتیم داخل آتش جهنم مى‌شود چیست؟ حضرت فرمودند: «هرگاه قصدش این باشد که به آنان پس ندهد، اندک و بسیارش در این معنى یکسان است».

و نیز حضرت رسول (ص) فرمود: «در شب معراج جمعى را دیدم که شکم‌هایشان از آتش پر بود و از دبر ایشان آتش بیرون مى‌آمد. از جبرئیل پرسیدم: این‌ها که‌اند؟ گفت: خورندگان مال یتیم به ناحق».

 

مرگ طلبکار و بچه‌هاى کوچک

اگر طلبکار کسى بمیرد و داراى اولاد کوچک باشد، اگر آن بدهى را به اولاد او ندهد (البته به مقدار سهام صغار) از خورندگان مال یتیم است؛ زیرا با مرگ پدر اموالش به فرزندانش منتقل مى‌شود.

 

چشم‌درد امیرالمؤمنین (ع) و حکایت ترسناک رسول خدا

حضرت امیرالمؤمنین (ع) به چشم‌درد سختى مبتلا شدند، چنانکه صداى نالۀ آن حضرت بلند شد. رسول خدا (ص) به عیادت ایشان آمد و فرمود: «این ناله بر اثر کم‌صبرى است یا شدت درد؟» عرض کرد: «هیچ‌وقت به این شدت دردى عارضم نشده بود». حضرت خبر وحشتناکى ذکر فرمود که امیرالمؤمنین (ع) از شنیدنش چشم‌درد را فراموش کرد:

«عزرائیل که براى گرفتن جان کافرى مى‌آید سیخ‌هایى از آتش همراه اوست و با آنها جان او را مى‌گیرد؛ پس جهنم صیحه مى‌زند». امیرالمؤمنین (ع) راست نشست و گفت: «یا رسول‌الله! حدیثى را که فرمودید تکرار فرمایید که از ترس این خبر درد چشم را فراموش کردم! آیا از امت شما هم کسى هست که به این کیفیت معذب شود و بمیرد؟» فرمود: «آرى، سه طایفه از مسلمانان‌اند که این گونه جان مى‌دهند: حاکم ظالم، خورندۀ مال یتیم به ناحق، شهادت‌دهندۀ به دروغ».

 

احسان به یتیم

چنانکه ظلم به یتیم عقوبت‌هاى دنیوی و اخروی دارد، احسان به یتیم هم داراى اجرهاى دنیوى و اخروى است و مخصوصاً درمورد نگهدارى و تکفل یتیم هم روایات زیادى رسیده که به بعضى از آنها اشاره مى‌شود:

حضرت صادق (ع) فرمود: «کسى که از یتیم کفالت و محافظت کند خداوند بهشت را بر او واجب مى‌فرماید، چنانکه جهنم را براى خورندۀ مال یتیم واجب فرموده» و رسول خدا (ص) فرمود: «من و کفالت‌کنندۀ یتیم باهم در بهشت خواهیم بود مانند این دو انگشت ــ و اشاره به انگشت شهادت و انگشت وسط خود فرمود ــ یعنى بین من و او جدایى و حجابى نیست».

نیز فرمود: «کسى که ولى یتیمى شود و ولایت خود را دربارۀ او خوب انجام دهد و به او احسان کند و دست بر سرش بگذارد به عدد هر مویى که بر سر آن بچه است برایش حسنه‌اى نوشته مى‌شود و گناهى از او محو مى‌شود و درجه‌اى به درجاتش افزوده می‌شود». و نیز فرمود: «هرگاه یتیم بگرید، براى گریه‌اش عرش خدا به لرزه مى‌افتد، پس خداوند مى‌فرماید: ”اى ملائکه! شاهد باشید هر که او را ساکت و راضى و دلخوش کرد بر من است که او را در قیامت خشنود کنم“». و از آثار دست‌کشیدن بر سر یتیم از روى ترحم برطرف‌شدن مرض قساوت قلب است [درمورد جزئیات شرایط سرپرستی یتیمان به متن کتاب گناهان کبیره، مبحث «خوردن مال یتیم»، مراجعه کنید].

/ 0 نظر / 16 بازدید