بدعت

حرمت بدعت از ضروریات مذهب و گناه کبیره بودنش براى آن است که در روایات متواتر بر آن وعدۀ عذاب داده شده است. حال باید دید که بدعت چیست که حتی بدگویی از بدعت‌گذار و آزار او مجاز شمرده شده است.

پیغمبر خدا (صلّى اللّه علیه و آله) فرمود: «هر بدعتى گمراهى است و هر گمراهى در آتش است». امیرالمؤمنین (علیه السّلام) مى‌فرماید: «کسى که نزد بدعت‌گذارنده‌اى رود و احترامش کند هر آینه در خراب‌کردن دین اسلام کوشیده است».

 پیغمبر اکرم (صلّى اللّه علیه و آله) مى‌فرماید: «پس از من، هرگاه اهل ریب و بدعت را دیدید، از آن‌ها بیزارى جویید و به آن‌ها زیاد دشنام دهید و دربارۀ آن‌ها بد بگویید و طعن زنید و آن‌ها را وامانده کنید تا نتوانند جواب دهند و به آن فساد در اسلام طمع نکنند و مردم از آن‌ها برحذر باشند و بدعت‌هاى آن‌ها را نیاموزند تا خداوند براى شما در برابر این کار حسنات نویسد و درجات آخرت را براى شما بالا برد».

مجلسى در شرح این حدیث مى‌فرماید گویا مقصود از اهل ریب آن‌هاىند که در دین خود شک دارند و مردم را با القاى شبهه به شک مى‌اندازند. و بعضى گفته‌اند مقصود از آن‌ها کسانى‌اند که دینشان بر پایۀ گمان و توهم فاسد است، مانند علماى اهل خلاف. و ممکن است مقصود از آن‌ها فاسقان و متظاهران به فسق و بى‌باکى نسبت به دین باشد زیرا این مایۀ این نیست که مردم در دین‌داشتن آن‌ها شک کنند و نشانۀ سستى عقیدۀ آن‌هاست.


بدعت چیست؟

بدعت همان است که پس از رسول خدا (صلّى اللّه علیه و آله) پیدا شده و نصى دربارۀ آن نرسیده، نه به‌طور خصوص و نه عموم، یا به طور خصوص یا عموم از آن نهى شده است. البته در عمومات مانند ساختن مدرسه و امثال آن بدعت  نیست یا مانند لباس‌هایى که در زمان پیغمبر (صلّى اللّه علیه و آله) نبوده است.

اما اگر بدون هیچ دلیلی کسی بگوید که مثلاً فلان لباس یا غذا مورد امر و مطلوب شارع است بدعت مى‌شود. مثلاً نماز که بهترین اعمال است و در هر حال انجامش مستحب است، اگر چند رکعت بر آن بیفزایند یا ذکری بدان اضافه کنند بدعت است. درست همان کاری که عمر کرد و نماز تراویح را باب کرد. یا مثلاً کسی بگوید فلان ذکر چنین خاصیتی دارد، در حالی که در روایات بدان اشاره‌ای نشده است.


انواع بدعت

1-  بدعتِ واجب: مثلاً تدوین قرآن و روایات برای رساندن آن به آیندگان که وجوبش آشکار است.

2-  بدعت حرام: مانند نشاندن فرد نالایقی چون ابوبکر و عمر و عثمان به جای امام معصوم، واداشتن مسلمانان به بیعت با فاسق، شستشو به جای مسح (چنان‌که عامه پا را به جای مسح می‌شویند)، حرام‌کردن متعۀ حج و متعۀ زن، افطار در غیر وقت آن.

3-  بدعت مستحب: هر گونه نوآوری علمی که کارها را آسان‌تر کند، مثل ساخت کامپیوتر.

4-  بدعت مکروه: مثل عمل به مستحبات نه بر طبق روایات. مثلاً به جای 34 بار الله اکبر در تسبیحات حضرت زهرا (سلام الله علیها) 35 بار بگوید.

5-  بدعت مباح: در امور مباح صادق است که گناهی ندارد.

 

فرمایش مجلسى

علامۀ مجلسى مى‌فرماید بدعت این است که حرام خدا را حلال کنند، یا امرى را مکروه کنند که خدا مکروه نفرموده، یا امرى را واجب کنند که خداوند واجب نفرموده، یا امرى را مستحب کنند که خدا مستحب نفرموده، گرچه به اعتبار خصوصیتى باشد. مثل آن‌که خدا فرموده است نماز در همه وقت مستحب است و، اگر کسى به این عنوان نماز بخواند که چون همه وقت سنت است و این هم یک وقتى از آن وقت‌ها پس من در این وقت نماز می‌گزارم، ثواب دارد، اما اگر دو رکعت نماز در وقت غروب آفتاب بخواند به عنوان این‌که در خصوص این وقت خدا این نماز را از من خواسته است بدعت مى‌شود و حرام است. چنان‌که عمر در خصوص چاشت شش رکعت مقرر داشت که در این هنگام مى‌بایست خواند که بدعت و حرام است و ائمۀ ما از آن نهى فرمودند.

همچنین، اگر کسى نماز نافله را سه رکعت به یک سلام بخواند، چون این گونه نماز از پیغمبر (صلّى اللّه علیه و آله) به ما نرسیده، بدعت و حرام است. یا اگر کسى در هر رکعتى دو رکوع به‌جا آورد حرام است.

همچنین «لا اله الا اللّه» را همه‌وقت گفتن سنت و بهترین ذکرهاست. اگر کسى چنین قرار دهد که بعد از نماز صبح هزار و پانصد مرتبه مثلاً سنت است و خصوص این عدد را در خصوص این وقت از جانب شرع مقرر بداند، یا خود قرار دهد و این خصوصیت را عبادت بداند بدعت است در دین و بدترین معاصى است.


بدعت یعنى تغییر حکم الهى

بنابراین، خلاصۀ معنى بدعت تغییر دین الهى و به رأى و عقل ناقص خود چیزى بر آن افزودن یا از آن کم‌کردن است، چه در اصول و چه در فروع.

حضرت صادق (علیه السّلام) مى‌فرماید: «حلال محمد (صلّى اللّه علیه و آله) همیشه حلال است تا روز قیامت، و حرام او همیشه تا روز قیامت حرام است. جز او پیغمبر دیگرى نباشد و جز او نیاید (تا روز قیامت)» و على (علیه السّلام) مى‌فرماید: «کسى نیست که بدعتى نهد، جز این‌که سنتى را با آن از میان مى‌برد». و نیز حضرت صادق (علیه السّلام) مى‌فرماید: «کسى که مردم را به خودش بخواند و حال آن‌که در بین ایشان از او داناترى هست او بدعت‌گذارندۀ گمراه‌کننده است».

 


/ 0 نظر / 6 بازدید